متن شکایت به شورای حل اختلاف

چگونه متن شکایت به شورای حل اختلاف را تنظیم کنیم؟ با تکمیل دقیق مشخصات طرفین، موضوع خواسته یا شکایت، دلایل و مستندات و شرح واقعه، می توانید شکایت خود را آماده کنید. شورای حل اختلاف مرجعی برای حل اختلافات جزئی، مالی و غیرمالی، و جرائم قابل گذشت است که با تاکید بر صلح و سازش، فرآیند رسیدگی را ساده تر و سریع تر می کند.

امروزه با افزایش پیچیدگی های روابط اجتماعی، اختلافات حقوقی و کیفری جزئی نیز بیشتر شده اند. در چنین شرایطی، شورای حل اختلاف به عنوان یک نهاد قضایی مردمی، نقش مهمی در رسیدگی به این دعاوی ایفا می کند. این شورا با هدف کاهش بار پرونده های دادگستری، تسریع در روند رسیدگی و ترویج فرهنگ صلح و سازش تشکیل شده است. تنظیم صحیح و دقیق متن شکایت به شورای حل اختلاف، چه در قالب دادخواست حقوقی و چه در قالب شکواییه کیفری، گام نخست و بسیار مهمی برای دستیابی به نتیجه مطلوب است. یک متن شکایت جامع و مستند، نه تنها به شفاف سازی موضوع برای اعضای شورا کمک می کند، بلکه شانس موفقیت در حل و فصل اختلاف را نیز به طور چشمگیری افزایش می دهد.

شورای حل اختلاف: مرجعی برای چه دعاوی؟

شورای حل اختلاف، نهادی است که برای رسیدگی به دسته ای از دعاوی حقوقی و کیفری، با هدف حل و فصل سریع تر و ساده تر اختلافات، ایجاد شده است. این شورا دارای صلاحیت های مشخصی است که شناخت آن ها قبل از تنظیم هرگونه شکایت، ضروری است. عدم آگاهی از این صلاحیت ها می تواند به اتلاف وقت و هزینه منجر شود، زیرا شورای حل اختلاف تنها در حدود اختیارات قانونی خود می تواند به پرونده ها رسیدگی کند.

صلاحیت ذاتی و مالی شورای حل اختلاف

شورای حل اختلاف در دعاوی مالی تا سقف معینی صلاحیت رسیدگی دارد. بر اساس قوانین جاری، در حال حاضر این سقف مبلغ دویست میلیون ریال (بیست میلیون تومان) است. دعاوی مالی که در این حدود قرار می گیرند، شامل موارد متعددی می شوند که برخی از رایج ترین آن ها عبارتند از:

• مطالبه وجه: اگر کسی مبلغی پول از دیگری طلب دارد که سقف آن از بیست میلیون تومان تجاوز نکند، می تواند از طریق شورای حل اختلاف اقدام کند. این شامل بدهی های ناشی از قراردادها، قرض الحسنه ها، یا هرگونه توافق مالی دیگر می شود.
• مطالبه اجاره بها و اجور معوقه: اختلافات مربوط به عدم پرداخت اجاره بها، اگر مجموع مبلغ آن در محدوده صلاحیت شورا باشد، قابل طرح در این مرجع است.
• مطالبه خسارت: خسارت های مادی ناشی از وقایع مختلف، مانند تصادفات جزئی (که نیاز به کارشناسی پیچیده نداشته باشد) یا تخریب اموال با ارزش کم، در صورت قرار گرفتن در سقف مالی، در شورای حل اختلاف قابل پیگیری است.

علاوه بر دعاوی مالی، شورای حل اختلاف به برخی دعاوی غیرمالی نیز رسیدگی می کند که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تخلیه عین مستأجره: در صورتی که مدت اجاره به پایان رسیده باشد و مستأجر ملک را تخلیه نکند، مالک می تواند دادخواست تخلیه را به شورای حل اختلاف ارائه دهد. البته این مورد مربوط به روابط موجر و مستأجر طبق قانون سال 1376 و پس از آن است.
• تعدیل اجاره بها: در شرایط خاص، درخواست تعدیل (کاهش یا افزایش) اجاره بها نیز می تواند در صلاحیت شورا باشد.
• حصر وراثت محدود: در مواردی که ارزش ماترک متوفی کم باشد و ورثه توافق داشته باشند، درخواست گواهی حصر وراثت محدود نیز در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار می گیرد.

صلاحیت کیفری شورای حل اختلاف

در حوزه دعاوی کیفری، رویکرد اصلی شورای حل اختلاف، ایجاد صلح و سازش بین طرفین است. این شورا به جرائمی رسیدگی می کند که قابل گذشت باشند؛ به این معنا که تعقیب و مجازات متهم، منوط به شکایت شاکی خصوصی و با گذشت او متوقف می شود. برخی از این جرائم عبارتند از:

• توهین و افترا: در صورتی که فردی مورد توهین یا افترا قرار گرفته باشد و قصد داشته باشد با صلح و سازش، موضوع را حل کند، می تواند شکواییه خود را به شورا ارائه دهد.
• ضرب و جرح خفیف: در مواردی که شدت جراحات وارد شده کم باشد و نیازی به ارجاع به پزشکی قانونی برای تشخیص صدمات جدی نباشد، شورا می تواند برای سازش ورود کند.
• تخریب جزئی اموال: آسیب رساندن به اموال با ارزش کم، در صورت رضایت شاکی به صلح، در شورای حل اختلاف قابل پیگیری است.

در واقع، نقش شورا در این جرائم، بیشتر تسهیل گری برای رسیدن به توافق و صلح میان شاکی و مشتکی عنه است تا صدور حکم قضایی مجازات. اگر سازش حاصل نشود، پرونده به مراجع قضایی بالاتر (دادسرا یا دادگاه) ارجاع داده خواهد شد.

تفاوت های کلیدی شورای حل اختلاف با دادگاه های عمومی را می توان در جدول زیر خلاصه کرد:

ویژگی	شورای حل اختلاف	دادگاه عمومی
صلاحیت مالی	تا سقف 20 میلیون تومان (در دعاوی مالی)	نامحدود
نوع دعاوی	دعاوی حقوقی جزئی و غیرمالی خاص، جرائم کیفری قابل گذشت	تمامی دعاوی حقوقی و کیفری
روند رسیدگی	ساده تر، سریع تر، با تأکید بر صلح و سازش	رسمی تر، طولانی تر، با تأکید بر صدور حکم
هزینه دادرسی	کمتر	بیشتر
اجباری بودن وکیل	معمولاً اختیاری	در برخی موارد اجباری یا توصیه اکید
هدف اصلی	سازش و حل مسالمت آمیز	فصل خصومت و اجرای عدالت از طریق حکم

با توجه به این تفاوت ها، انتخاب مرجع مناسب برای طرح شکایت، اولین قدم در مسیر پیگیری حقوقی است. برای اختلافات کوچک و قابل سازش، شورای حل اختلاف می تواند گزینه ای بسیار مناسب و کارآمد باشد.

متن شکایت به شورای حل اختلاف: دادخواست یا شکواییه؟

پیش از اقدام به تنظیم متن شکایت به شورای حل اختلاف، لازم است تفاوت بنیادین میان دادخواست و شکواییه را بدانید. این دو سند، اگرچه هر دو ابزاری برای طرح دعوا هستند، اما هر یک کاربرد، ساختار و محتوای متفاوتی دارند و در نظام حقوقی ایران برای انواع خاصی از اختلافات به کار می روند.

تعریف دادخواست در شورای حل اختلاف

دادخواست، سند کتبی است که برای طرح دعاوی حقوقی به مراجع قضایی از جمله شورای حل اختلاف تقدیم می شود. دعاوی حقوقی به آن دسته از اختلافاتی گفته می شود که در آن ها جنبه کیفری و مجازات مطرح نیست و هدف اصلی، احقاق حق، مطالبه طلب، الزام به انجام تعهد، یا جبران خسارت مادی است. شخصی که دادخواست را ارائه می دهد، خواهان نامیده می شود و طرف مقابل، خوانده است.

در شورای حل اختلاف، دادخواست ها معمولاً برای مطالبه وجه، درخواست تخلیه، تعدیل اجاره بها، یا خسارت های مالی جزئی مورد استفاده قرار می گیرند. فرم های دادخواست دارای بخش های مشخصی هستند که خواهان باید با دقت آن ها را تکمیل کند. اطلاعاتی مانند مشخصات کامل طرفین، موضوع خواسته (چیزی که از دادگاه می خواهید)، بهای خواسته (اگر مالی باشد)، دلایل و منضمات (مدارک و مستندات) و شرح واقعه، از اجزای اصلی یک دادخواست محسوب می شوند.

تعریف شکواییه در شورای حل اختلاف

در مقابل، شکواییه، سندی است که برای طرح دعاوی کیفری و شکایت از وقوع یک جرم به مراجع قضایی (اعم از دادسرا یا شورای حل اختلاف) ارائه می شود. در دعاوی کیفری، هدف اصلی تعقیب و مجازات مرتکب جرم است. شخصی که شکواییه را تقدیم می کند، شاکی نام دارد و طرف مقابل، مشتکی عنه یا متهم است.

شورای حل اختلاف تنها به آن دسته از جرائم کیفری رسیدگی می کند که قابل گذشت باشند و هدف اصلی آن، ایجاد صلح و سازش میان شاکی و مشتکی عنه است. در شکواییه، لازم است مشخصات کامل شاکی و مشتکی عنه، موضوع شکایت (عنوان جرم)، تاریخ و محل وقوع جرم، دلایل و مستندات (مانند شهادت شهود یا مدارک) و شرح دقیق وقایع به ترتیب زمانی درج شود. تاکید بر تمایل به صلح و سازش در شکواییه هایی که به شورا ارائه می شوند، می تواند روند رسیدگی را تسهیل کند.

تمییز بین دادخواست و شکواییه حیاتی است، چرا که اشتباه در انتخاب نوع سند، ممکن است منجر به رد شکایت یا طولانی شدن فرآیند رسیدگی شود. همیشه مطمئن شوید که نوع دعوای شما (حقوقی یا کیفری) با فرمی که تکمیل می کنید، مطابقت دارد.

راهنمای گام به گام تنظیم «دادخواست» به شورای حل اختلاف (دعاوی حقوقی)

تنظیم دقیق و صحیح دادخواست، کلید موفقیت در طرح دعاوی حقوقی در شورای حل اختلاف است. هرچند ممکن است فرم های دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به صورت سیستمی تکمیل شوند، اما آشنایی با اجزا و نحوه نگارش بخش های مختلف آن به شما کمک می کند تا مطالب خود را به بهترین شکل ارائه دهید. در ادامه، اجزای اصلی یک دادخواست حقوقی که به شورای حل اختلاف ارائه می شود، به تفصیل شرح داده شده است.

اجزای اصلی یک دادخواست حقوقی شورایی

1. عنوان دادخواست:

   باید به صورت واضح و مختصر، موضوع اصلی خواسته شما را مشخص کند. مانند: «دادخواست مطالبه وجه»، «دادخواست تخلیه عین مستأجره»، «دادخواست مطالبه خسارت.»

2. مشخصات خواهان:

   شخصی که دادخواست را ارائه می دهد. باید تمامی اطلاعات شناسایی وی به دقت درج شود: نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، شغل، و مهم تر از همه، نشانی دقیق و شماره تماس. نشانی باید محلی باشد که ابلاغیه ها به آنجا ارسال می شوند و شماره تماس نیز جهت اطلاع رسانی ها ضروری است. ثبت نام در سامانه ثنا قبل از هر اقدامی الزامی است، زیرا بسیاری از ابلاغیه ها از طریق این سامانه انجام می شود.

3. مشخصات خوانده:

   طرف مقابل دعوا. اگر از کد ملی خوانده اطلاع دارید، آن را نیز ذکر کنید. مانند خواهان، نام و نام خانوادگی، نام پدر، شغل، و نشانی دقیق محل سکونت یا کار وی که ابلاغیه ها به آنجا ارسال شود، ضروری است. اگر نشانی دقیق را نمی دانید، باید این موضوع را اعلام کنید تا شورا از طریق روش های قانونی به دنبال یافتن نشانی بگردد، هرچند این کار ممکن است روند رسیدگی را طولانی کند.

4. وکیل یا نماینده قانونی:

   در صورتی که دادخواست توسط وکیل یا نماینده قانونی (مانند قیم، ولی، وصی) تقدیم می شود، مشخصات کامل وی و شماره پروانه وکالت یا نوع نمایندگی باید درج شود و مدارک مربوطه پیوست گردد. بسیاری از افراد به دلیل سادگی نسبی روند در شورا، شخصاً اقدام می کنند، اما در موارد پیچیده تر، مشاوره یا وکالت حقوقی می تواند بسیار مفید باشد.

5. موضوع خواسته و بهای آن:

   این بخش قلب دادخواست شماست. باید به وضوح بیان کنید که دقیقاً چه چیزی را از خوانده مطالبه می کنید و به چه دلیل. اگر خواسته مالی است، باید مبلغ دقیق آن (مثلاً 15 میلیون تومان) و چگونگی محاسبه آن را ذکر کنید. برای مثال: «مطالبه مبلغ 15,000,000 تومان بابت بدهی ناشی از قرارداد شفاهی.» اگر ارزش خواسته مشخص نیست، باید آن را تقویم (قیمت گذاری) کنید؛ مثلاً «یک دستگاه دوچرخه کوهستان به ارزش تقویم شده 10,000,000 تومان.»

6. دلایل و منضمات:

   تمامی مدارک و مستنداتی که ادعای شما را اثبات می کنند، باید در این قسمت لیست شده و کپی آن ها ضمیمه دادخواست شود. این مدارک می توانند شامل کپی شناسنامه و کارت ملی (خود و در صورت اطلاع، خوانده)، کپی قراردادها (مانند مبایعه نامه، اجاره نامه)، فاکتورها، رسیدهای پرداخت، پیامک ها، عکس ها، استشهادیه (گواهی امضاشدۀ چند نفر مبنی بر تأیید یک واقعه) و شهادت شهود باشند. ذکر دقیق شماره و تاریخ هر سند اهمیت دارد.

   اهمیت پیوست صحیح و کامل مستندات را نمی توان نادیده گرفت؛ چرا که قدرت اثبات ادعای شما، ارتباط مستقیم با قوت دلایل و مدارک ارائه شده دارد.

7. شرح دادخواست:

   در این بخش، وقایع مربوط به اختلاف را به صورت مختصر، شفاف و به ترتیب زمانی توضیح دهید. از بیان مطالب نامربوط خودداری کنید و صرفاً به حقایق و اتفاقاتی بپردازید که به موضوع دعوا مربوط می شوند. در اینجا باید به مستندات قانونی یا قراردادی ادعای خود اشاره کنید. با توجه به ماهیت شورای حل اختلاف، در صورت تمایل، می توانید در این بخش به آمادگی خود برای صلح و سازش نیز اشاره کنید. در نهایت، درخواست خود برای رسیدگی و صدور حکم یا گزارش اصلاحی (در صورت سازش) را مطرح کنید.

8. امضا و تاریخ:

   در پایان دادخواست، خواهان یا وکیل وی باید آن را امضا کرده و تاریخ تقدیم دادخواست را درج کند.

نمونه های کاربردی دادخواست حقوقی برای شورای حل اختلاف

در ادامه، چند نمونه از دادخواست های حقوقی رایج که در شورای حل اختلاف مطرح می شوند، آورده شده است. این نمونه ها صرفاً برای راهنمایی هستند و باید با توجه به شرایط خاص پرونده شما تغییر و تکمیل شوند.

نمونه 1: دادخواست مطالبه وجه (بدهی یا طلب)

خواهان: [نام و نام خانوادگی خواهان]، نام پدر: [نام پدر خواهان]، کد ملی: [کد ملی خواهان]، شغل: [شغل خواهان]، نشانی: [نشانی دقیق خواهان]، شماره تماس: [شماره تماس خواهان]

خوانده: [نام و نام خانوادگی خوانده]، نام پدر: [نام پدر خوانده]، کد ملی: [کد ملی خوانده (در صورت اطلاع)]، شغل: [شغل خوانده]، نشانی: [نشانی دقیق خوانده]

وکیل یا نماینده قانونی: [در صورت وجود، مشخصات وکیل یا نماینده قانونی]

موضوع خواسته و بهای آن: مطالبه مبلغ 18,000,000 ریال بابت بدهی ناشی از عقد قرض الحسنه

دلایل و منضمات:
1. کپی مصدق کارت ملی و شناسنامه خواهان
2. کپی مصدق دست نوشته و رسید قرض به تاریخ [تاریخ رسید]
3. شهادت شهود (در صورت وجود)

شرح دادخواست:
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان [نام شهرستان]

احتراماً به استحضار می رساند:
اینجانب در تاریخ [تاریخ عقد قرض]، مبلغ 18,000,000 ریال به صورت قرض الحسنه به خوانده محترم [نام و نام خانوادگی خوانده] پرداخت نمودم. مقرر گردید ایشان این مبلغ را ظرف مدت [مدت زمان مثلاً یک ماه] به اینجانب مسترد نمایند. علیرغم مراجعات مکرر و درخواست های شفاهی و کتبی (پیوست شماره 2)، خوانده تاکنون از پرداخت بدهی خود امتناع ورزیده اند. مدارک و مستندات شامل دست نوشته و رسید قرض که به امضای خوانده رسیده است (پیوست شماره 2)، مؤید این ادعاست.

با توجه به اینکه مبلغ خواسته در صلاحیت رسیدگی این شورای محترم قرار دارد و با هدف حل و فصل مسالمت آمیز این اختلاف، تمایل اینجانب به سازش با خوانده محترم می باشد، لذا با تقدیم این دادخواست، از آن شورای محترم تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ 18,000,000 ریال بابت اصل خواسته به انضمام کلیه خسارات دادرسی (شامل هزینه دادرسی و هزینه ثبت دادخواست) را از محضر شما دارم.

با تشکر و احترام
نام و نام خانوادگی خواهان
امضا
تاریخ

نمونه 2: دادخواست مطالبه اجاره بهای معوقه و یا تخلیه ملک (در حدود صلاحیت شورا)

خواهان: [نام و نام خانوادگی خواهان (موجر)]، نام پدر: [نام پدر]، کد ملی: [کد ملی]، شغل: [شغل]، نشانی: [نشانی دقیق]، شماره تماس: [شماره تماس]

خوانده: [نام و نام خانوادگی خوانده (مستأجر)]، نام پدر: [نام پدر]، کد ملی: [کد ملی (در صورت اطلاع)]، شغل: [شغل]، نشانی: [نشانی دقیق ملک مورد اجاره یا محل سکونت مستأجر]

وکیل یا نماینده قانونی: [در صورت وجود]

موضوع خواسته و بهای آن:
1. تخلیه عین مستأجره پلاک ثبتی [شماره پلاک] به نشانی [نشانی دقیق ملک]
2. مطالبه مبلغ [مجموع اجاره بهای معوقه] ریال بابت اجاره بهای معوقه [تعداد ماه] ماه

دلایل و منضمات:
1. کپی مصدق کارت ملی و شناسنامه خواهان
2. کپی مصدق اجاره نامه رسمی/عادی مورخ [تاریخ اجاره نامه]
3. کپی مصدق اظهارنامه ارسالی به خوانده به شماره [شماره اظهارنامه] و تاریخ [تاریخ اظهارنامه] (در صورت ارسال)

شرح دادخواست:
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان [نام شهرستان]

احتراماً به استحضار می رساند:
اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] مالک شش دانگ ملک مسکونی/تجاری به پلاک ثبتی [شماره پلاک] واقع در [نشانی دقیق ملک] می باشم. به موجب اجاره نامه رسمی/عادی شماره [شماره اجاره نامه] مورخ [تاریخ اجاره نامه]، ملک فوق الذکر به مدت [مدت اجاره] به خوانده محترم [نام و نام خانوادگی خوانده] اجاره داده شد.

متاسفانه با وجود اتمام مهلت قرارداد اجاره در تاریخ [تاریخ اتمام قرارداد]، خوانده محترم از تخلیه و تحویل ملک امتناع می نمایند. همچنین، ایشان از تاریخ [تاریخ اولین ماه عدم پرداخت اجاره] تا کنون (به مدت [تعداد ماه] ماه) از پرداخت اجاره بها به مبلغ ماهیانه [مبلغ اجاره ماهانه] ریال خودداری ورزیده اند که مجموع اجاره بهای معوقه [مجموع اجاره بهای معوقه] ریال می باشد. با ارسال اظهارنامه قضایی به شماره [شماره اظهارنامه] و تاریخ [تاریخ اظهارنامه] نیز، هیچ پاسخی دریافت نشده و یا اقدامی صورت نگرفته است.

لذا با توجه به اتمام مدت اجاره و عدم پرداخت اجاره بهای معوقه، از آن شورای محترم تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر:
1. تخلیه فوری ملک مورد اجاره به شرح پلاک ثبتی و نشانی فوق الذکر.
2. محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ [مجموع اجاره بهای معوقه] ریال بابت اجاره بهای معوقه به انضمام کلیه خسارات دادرسی (شامل هزینه دادرسی و حق الوکاله در صورت وجود وکیل) را دارم.

با تشکر و احترام
نام و نام خانوادگی خواهان
امضا
تاریخ

نمونه 3: دادخواست مطالبه خسارت (مثلاً خسارت ناشی از تصادف جزئی یا تخریب مال)

خواهان: [نام و نام خانوادگی خواهان]، نام پدر: [نام پدر]، کد ملی: [کد ملی]، شغل: [شغل]، نشانی: [نشانی دقیق]، شماره تماس: [شماره تماس]

خوانده: [نام و نام خانوادگی خوانده]، نام پدر: [نام پدر]، کد ملی: [کد ملی (در صورت اطلاع)]، شغل: [شغل]، نشانی: [نشانی دقیق]

وکیل یا نماینده قانونی: [در صورت وجود]

موضوع خواسته و بهای آن: مطالبه خسارت وارده به خودرو/مال اینجانب به ارزش [مبلغ خسارت] ریال

دلایل و منضمات:
1. کپی مصدق کارت ملی و شناسنامه خواهان
2. گزارش کارشناسی رسمی دادگستری/پلیس راهور (در صورت وجود)
3. فاکتور تعمیرات/خسارت وارده
4. عکس های محل حادثه/تخریب (در صورت وجود)
5. شهادت شهود (در صورت وجود)

شرح دادخواست:
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان [نام شهرستان]

احتراماً به استحضار می رساند:
در تاریخ [تاریخ وقوع حادثه/تخریب] در ساعت تقریبی [ساعت وقوع]، در محل [نشانی دقیق محل وقوع حادثه/تخریب]، خودروی اینجانب [نوع و مدل خودرو] به شماره پلاک [شماره پلاک]، در اثر بی احتیاطی/عمداً توسط خوانده محترم [نام و نام خانوادگی خوانده] دچار خسارت گردید. [جزئیات حادثه یا نحوه تخریب را شرح دهید. مثلاً: خودروی ایشان در حین دور زدن ناگهانی، با خودروی پارک شده اینجانب برخورد نمود. یا ایشان با استفاده از شیئی سخت، به شیشه خودروی اینجانب آسیب رساندند.]

بر اساس کارشناسی صورت گرفته/فاکتور تعمیرات پیوست (پیوست شماره 2 و 3)، میزان خسارت وارده به مبلغ [مبلغ خسارت] ریال برآورد گردیده است. علیرغم پیگیری های اینجانب، خوانده محترم از پرداخت خسارت وارده خودداری می نمایند.

با توجه به وقوع خسارت و عدم جبران آن توسط خوانده و در راستای حل و فصل این اختلاف در چارچوب صلاحیت شورای محترم، تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ [مبلغ خسارت] ریال بابت جبران خسارت وارده به انضمام کلیه خسارات دادرسی را از آن شورای محترم دارم.

با تشکر و احترام
نام و نام خانوادگی خواهان
امضا
تاریخ

نکات استفاده از نمونه ها:
این نمونه ها صرفاً الگوهایی برای شروع هستند. شما باید هر بخش را با اطلاعات دقیق و مستند مربوط به پرونده خود تکمیل کنید. در بخش شرح دادخواست، جزئیات مربوط به اتفاق را با نهایت دقت و شفافیت بیان کنید. هرگونه اطلاعات اضافه یا غیرمرتبط می تواند به سردرگمی و کندی روند رسیدگی منجر شود. حتماً از ذکر توهین یا اتهامات بدون مدرک خودداری کنید.

راهنمای گام به گام تنظیم «شکواییه» به شورای حل اختلاف (دعاوی کیفری قابل صلح و سازش)

تنظیم شکواییه، به ویژه برای جرائم قابل گذشت که در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار می گیرند، نیازمند دقت در ارائه جزئیات واقعه و مستندات است. هدف اصلی در این نوع شکواییه ها که به شورا ارائه می شوند، اغلب دستیابی به صلح و سازش است، هرچند که مراحل قانونی پیگیری نیز مد نظر قرار می گیرد. در ادامه، اجزای اصلی یک شکواییه کیفری که به شورای حل اختلاف ارائه می شود، به تفصیل شرح داده شده است.

اجزای اصلی یک شکواییه کیفری شورایی

1. عنوان شکواییه:

   باید به وضوح جرم مورد شکایت را مشخص کند. مانند: «شکواییه توهین و درخواست صلح و سازش»، «شکواییه ضرب و جرح خفیف». ذکر هدف اصلی (سازش) در عنوان، به شورا در تعیین رویکرد کمک می کند.

2. مشخصات شاکی:

   شخصی که مورد جرم قرار گرفته است. اطلاعات کامل شناسایی وی (نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، شغل، نشانی دقیق و شماره تماس) باید به دقت درج شود. همانند دادخواست، ثبت نام در سامانه ثنا ضروری است.

3. مشخصات مشتکی عنه:

   فرد متهم به ارتکاب جرم. اگر از کد ملی، نام پدر، شغل و نشانی دقیق محل سکونت یا کار وی اطلاع دارید، حتماً درج کنید. هرچه اطلاعات دقیق تر باشد، شناسایی و ابلاغ به مشتکی عنه آسان تر و سریع تر انجام می شود. در صورت عدم اطلاع از نشانی دقیق، می توانید اعلام کنید تا شورا یا دادسرا از طریق استعلامات قانونی اقدام به شناسایی کند.

4. وکیل یا نماینده قانونی:

   اگر شکواییه توسط وکیل یا نماینده قانونی تقدیم می شود، مشخصات کامل وی و شماره پروانه وکالت یا نوع نمایندگی باید ذکر و مدارک پیوست شود.

5. موضوع شکایت:

   ذکر دقیق عنوان جرم (مثلاً توهین، افترا، تهدید، ضرب و جرح خفیف، تخریب جزئی). هرچند شاکی الزامی به تشخیص دقیق عنوان مجرمانه ندارد و این وظیفه بازپرس یا دادیار است، اما بیان دقیق واقعه به شناسایی صحیح جرم کمک می کند.

6. تاریخ و محل وقوع جرم:

   ذکر زمان (روز، ماه، سال و حتی ساعت تقریبی) و مکان دقیق وقوع جرم (آدرس دقیق، کوچه، پلاک، طبقه) برای انجام تحقیقات و ارجاع صحیح پرونده بسیار مهم است.

7. دلایل و منضمات:

   تمامی مدارک و شواهدی که وقوع جرم و انتساب آن به مشتکی عنه را اثبات می کنند، باید لیست و کپی آن ها ضمیمه شود. این مدارک می توانند شامل کپی شناسنامه و کارت ملی شاکی، شهادت شهود (به همراه مشخصات و نشانی آن ها)، گزارش نیروی انتظامی (در صورت تنظیم)، مدارک پزشکی قانونی (در صورت جرح)، پرینت پیامک ها، فایل های صوتی یا تصویری، عکس ها، یا هرگونه مدرک دیگری باشند که ادعای شما را تقویت می کنند.

   در شکایت های کیفری، ارائه دلایل قوی و مستندات محکم، نقش بسزایی در اثبات جرم و اقناع مراجع قضایی دارد. این امر نه تنها به روند رسیدگی سرعت می بخشد، بلکه شانس احقاق حق شاکی را افزایش می دهد.

8. شرح شکایت:

   این بخش باید حاوی جزئیات دقیق واقعه باشد. رویدادها را به ترتیب زمانی و با دقت شرح دهید. از حاشیه رفتن و ذکر مطالب نامربوط پرهیز کنید. باید به وضوح توضیح دهید که چه اتفاقی افتاده، چگونه رخ داده، و چه کسی در آن نقش داشته است. در صورت وارد آمدن ضرر و زیان مادی یا معنوی، به آن اشاره کنید. در شکواییه هایی که به شورای حل اختلاف تقدیم می شوند، تاکید بر تمایل به صلح و سازش و حل مسالمت آمیز اختلاف بسیار مهم است. در نهایت، درخواست رسیدگی و انجام اقدامات قانونی را مطرح کنید.

9. امضا و تاریخ:

   شکواییه باید توسط شاکی یا وکیل وی امضا شده و تاریخ تقدیم آن درج شود.

نمونه های کاربردی شکواییه کیفری برای شورای حل اختلاف

این نمونه ها به شما کمک می کنند تا ساختار یک شکواییه را درک کرده و آن را بر اساس جزئیات پرونده خود تنظیم کنید.

نمونه 1: شکواییه توهین، افترا و تهمت (با هدف صلح و سازش)

شاکی: [نام و نام خانوادگی شاکی]، نام پدر: [نام پدر شاکی]، کد ملی: [کد ملی شاکی]، شغل: [شغل شاکی]، نشانی: [نشانی دقیق شاکی]، شماره تماس: [شماره تماس شاکی]

مشتکی عنه: [نام و نام خانوادگی مشتکی عنه]، نام پدر: [نام پدر مشتکی عنه]، کد ملی: [کد ملی مشتکی عنه (در صورت اطلاع)]، شغل: [شغل مشتکی عنه]، نشانی: [نشانی دقیق مشتکی عنه]

وکیل یا نماینده قانونی: [در صورت وجود]

موضوع شکایت: توهین و افترا (با درخواست صلح و سازش)

تاریخ و محل وقوع جرم:
تاریخ: [تاریخ دقیق وقوع جرم]، ساعت: [ساعت تقریبی]
محل: [نشانی دقیق محل وقوع جرم، مثلاً: محل کار شاکی واقع در خیابان آزادی، پلاک 100، طبقه 3]

دلایل و منضمات:
1. کپی مصدق کارت ملی و شناسنامه شاکی
2. استشهادیه شهود مبنی بر تأیید وقوع توهین/افترا
3. پرینت پیامک ها/محتوای مکالمه تلفنی (در صورت وقوع توهین از این طریق)
4. شهادت شهود (نام و نشانی شهود)

شرح شکایت:
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان [نام شهرستان]

احتراماً به استحضار می رساند:
در تاریخ [تاریخ وقوع جرم]، مشتکی عنه آقای/خانم [نام و نام خانوادگی مشتکی عنه] در محل [محل وقوع جرم]، در حضور [نام افراد حاضر در صحنه] و تعدادی از همکاران/همسایگان، با الفاظ رکیک و ناروا (مانند [ذکر برخی الفاظ توهین آمیز به صورت کلی و بدون تکرار کامل])، اقدام به توهین و هتک حرمت اینجانب نمودند. علاوه بر این، ایشان اتهامات کذب و ناروایی همچون [ذکر اتهام کذب، مثلاً: سرقت اموال] را به اینجانب نسبت دادند که موجب وهن حیثیت و آبروی اینجانب گردید.

شاهدان حاضر در صحنه و پرینت پیامک های ارسالی از سوی مشتکی عنه (پیوست شماره 2 و 3)، صحت این ادعا را تأیید می کنند. با توجه به اینکه این عمل موجبات رنجش خاطر و ضرر معنوی اینجانب را فراهم آورده است، اما به دلیل حفظ روابط حسنه/جلوگیری از تشدید اختلافات و با تاکید بر ایجاد صلح و سازش، این شکواییه را تقدیم می نمایم.

لذا با تقدیم این شکواییه، از آن شورای محترم تقاضای رسیدگی و دعوت از مشتکی عنه جهت ایجاد صلح و سازش و در صورت عدم حصول سازش، انجام اقدامات قانونی لازم مطابق با مقررات مربوط به جرائم توهین و افترا را استدعا دارم.

با تشکر و احترام
نام و نام خانوادگی شاکی
امضا
تاریخ

نمونه 2: شکواییه ضرب و جرح عمدی/غیرعمدی خفیف (با هدف صلح و سازش و مطالبه دیه در صورت امکان)

شاکی: [نام و نام خانوادگی شاکی]، نام پدر: [نام پدر شاکی]، کد ملی: [کد ملی شاکی]، شغل: [شغل شاکی]، نشانی: [نشانی دقیق شاکی]، شماره تماس: [شماره تماس شاکی]

مشتکی عنه: [نام و نام خانوادگی مشتکی عنه]، نام پدر: [نام پدر مشتکی عنه]، کد ملی: [کد ملی مشتکی عنه (در صورت اطلاع)]، شغل: [شغل مشتکی عنه]، نشانی: [نشانی دقیق مشتکی عنه]

وکیل یا نماینده قانونی: [در صورت وجود]

موضوع شکایت: ضرب و جرح عمدی/غیرعمدی خفیف (با درخواست صلح و سازش و مطالبه دیه در صورت عدم سازش)

تاریخ و محل وقوع جرم:
تاریخ: [تاریخ دقیق وقوع جرم]، ساعت: [ساعت تقریبی]
محل: [نشانی دقیق محل وقوع جرم، مثلاً: پارک محله، مقابل منزل شاکی]

دلایل و منضمات:
1. کپی مصدق کارت ملی و شناسنامه شاکی
2. گزارش نیروی انتظامی/کلانتری (در صورت تنظیم)
3. نظریه پزشکی قانونی (در صورت معاینه)
4. شهادت شهود (نام و نشانی شهود)
5. عکس از جراحات (در صورت وجود)

شرح شکایت:
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان [نام شهرستان]

احتراماً به استحضار می رساند:
در تاریخ [تاریخ وقوع جرم]، ساعت تقریبی [ساعت وقوع]، در [محل وقوع جرم]، مشتکی عنه آقای/خانم [نام و نام خانوادگی مشتکی عنه]، در اثر [ذکر علت درگیری یا حادثه، مثلاً: مشاجره لفظی/بی احتیاطی در حین رانندگی]، اقدام به ضرب و جرح اینجانب نمودند. در اثر این واقعه، جراحات سطحی (مانند [ذکر نوع جراحت، مثلاً: کبودی روی بازو، خراشیدگی جزئی صورت]) به اینجانب وارد گردید که در گواهی پزشکی قانونی (پیوست شماره 3) نیز تأیید شده است.

شاهدان عینی در صحنه (پیوست شماره 4) وقوع این حادثه را تأیید می کنند. هرچند این عمل موجب آسیب جسمی و رنجش خاطر اینجانب گردیده است، اما با هدف حل و فصل مسالمت آمیز اختلاف و امکان صلح و سازش، این شکواییه را تقدیم می نمایم.

لذا با تقدیم این شکواییه، از آن شورای محترم تقاضای رسیدگی، دعوت از مشتکی عنه جهت ایجاد صلح و سازش، و در صورت عدم حصول سازش، انجام اقدامات قانونی لازم برای پیگیری موضوع و مطالبه دیه یا ارش جراحات وارده را استدعا دارم.

با تشکر و احترام
نام و نام خانوادگی شاکی
امضا
تاریخ

نکات حیاتی قبل و حین ثبت شکایت در شورای حل اختلاف

قبل از اینکه دست به کار شوید و متن شکایت به شورای حل اختلاف را تنظیم و ثبت کنید، باید یک سری نکات کلیدی را در نظر بگیرید. رعایت این موارد نه تنها از اتلاف وقت و انرژی شما جلوگیری می کند، بلکه مسیر رسیدگی به پرونده تان را هموارتر و سریع تر خواهد کرد. هر گام، از آماده سازی اولیه تا حضور در جلسات، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

سامانه ثنا: دروازه ورود به دنیای قضایی

پیش از هر اقدامی، لازم است در سامانه ثنا قوه قضائیه ثبت نام کنید. این سامانه، پلتفرم اصلی برای ارسال و دریافت ابلاغیه های قضایی، مشاهده وضعیت پرونده ها و ارتباط با مراجع قضایی است. بدون ثبت نام در ثنا، امکان پیگیری بسیاری از مراحل قانونی وجود ندارد و ابلاغیه ها به صورت سنتی و با تأخیر فراوان به دست شما خواهد رسید. ثبت نام در این سامانه یک بار انجام می شود و اطلاعات شما در آن ثبت می گردد. همچنین با داشتن کد ثنا، امکان ثبت دادخواست و شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی فراهم می شود.

دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: محل ثبت شکایات

پس از تنظیم متن شکایت به شورای حل اختلاف (چه دادخواست و چه شکواییه)، باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید. این دفاتر وظیفه ثبت و ارسال الکترونیکی شکایات شما به مراجع ذی صلاح از جمله شورای حل اختلاف را بر عهده دارند. کارشناسان این دفاتر می توانند در تکمیل فرم ها و بارگذاری مستندات به شما کمک کنند، اما مسئولیت صحت محتوای شکایت نامه بر عهده شماست. حتماً قبل از ثبت نهایی، تمامی اطلاعات وارد شده را دوباره بررسی کنید.

مدارک شناسایی: اصل و کپی

هنگام مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، همراه داشتن اصل و کپی تمامی مدارک شناسایی معتبر (کارت ملی و شناسنامه) ضروری است. این مدارک برای احراز هویت شما و ثبت اطلاعات در سیستم قضایی مورد نیاز است. بدون مدارک شناسایی، امکان ثبت شکایت وجود نخواهد داشت.

پیوست مستندات: قوت بخشیدن به ادعا

کلیه مدارک و مستنداتی که در دادخواست یا شکواییه خود به آن ها اشاره کرده اید، باید به صورت کپی خوانا و واضح ضمیمه پرونده شوند. این مستندات می توانند شامل قراردادها، فاکتورها، رسیدها، استشهادیه ها، پرینت پیامک ها، تصاویر و هر مدرک دیگری باشند که ادعای شما را پشتیبانی می کنند. اطمینان حاصل کنید که شماره و تاریخ هر مدرک به درستی در متن شکایت ذکر شده و کپی های پیوست نیز به همان ترتیب مشخص شده اند. نقص در مدارک می تواند به اخطار رفع نقص و طولانی شدن روند رسیدگی منجر شود.

هزینه دادرسی: اطلاع و پرداخت

برای طرح هر دعوایی، اعم از حقوقی یا کیفری، باید هزینه دادرسی مربوطه را پرداخت کنید. میزان این هزینه ها در شورای حل اختلاف معمولاً کمتر از دادگاه های عمومی است، اما بسته به نوع دعوا (مالی یا غیرمالی) و مبلغ خواسته، متغیر است. در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، می توانید از میزان دقیق هزینه ها مطلع شده و آن ها را پرداخت کنید. عدم پرداخت هزینه دادرسی، مانع از ثبت و رسیدگی به شکایت شما خواهد شد.

واقع بینی در خواسته: در حیطه صلاحیت شورا

قبل از تنظیم متن شکایت به شورای حل اختلاف، حتماً از اینکه خواسته یا موضوع شکایت شما در حیطه صلاحیت این شورا قرار می گیرد، اطمینان حاصل کنید. طرح دعوایی خارج از صلاحیت شورا، به رد شکایت یا ارجاع آن به مرجع دیگر منجر می شود که علاوه بر اتلاف وقت، ممکن است هزینه هایی را نیز به شما تحمیل کند. به عنوان مثال، اگر مبلغ خواسته مالی شما بیش از سقف تعیین شده برای شورا باشد، باید به دادگاه عمومی مراجعه کنید.

حضور به موقع در جلسات: کلید پیشرفت پرونده

پس از ثبت شکایت و ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف، برای شما جلسات رسیدگی تعیین می شود. حضور به موقع و منظم در تمامی این جلسات، از اهمیت بالایی برخوردار است. عدم حضور بدون دلیل موجه، می تواند به صدور قرار رد دعوا یا تصمیم گیری غیابی علیه شما منجر شود. در جلسات، فرصت خواهید داشت تا توضیحات تکمیلی ارائه دهید، به سوالات اعضای شورا پاسخ دهید و در صورت تمایل، با طرف مقابل به صلح و سازش برسید.

زبان رسمی و ادب: احترام به فرآیند قضایی

متن شکایت به شورای حل اختلاف و همچنین مکاتبات شما با این نهاد، باید با لحنی محترمانه، رسمی و بدون استفاده از کلمات توهین آمیز یا اتهامات بی اساس نوشته شود. حفظ ادب و احترام در تمامی مراحل رسیدگی، نه تنها نشان دهنده شخصیت شماست، بلکه می تواند در ایجاد فضای مناسب برای صلح و سازش نیز مؤثر باشد. از هرگونه بیان احساسی یا غیرمستند پرهیز کنید و صرفاً به بیان واقعیات بپردازید.

مشاوره حقوقی: در موارد پیچیده

با وجود راهنمایی های ارائه شده، در مواردی که موضوع شکایت پیچیده است، یا از ابعاد حقوقی آن مطمئن نیستید، توصیه می شود که حتماً با یک وکیل یا مشاور حقوقی مجرب مشورت کنید. یک وکیل می تواند شما را در تنظیم صحیح متن، انتخاب مستندات مناسب، و پیش بینی مسیر پرونده راهنمایی کند و به شما کمک کند تا با بهترین استراتژی، حقوق خود را پیگیری کنید. این اقدام می تواند از بروز اشتباهات پرهزینه جلوگیری کرده و شانس موفقیت شما را افزایش دهد.

نتیجه گیری

شورای حل اختلاف، با هدف تسهیل دسترسی به عدالت و ترویج فرهنگ صلح و سازش، نقش مهمی در نظام قضایی کشور ایفا می کند. این نهاد با فراهم آوردن بستری برای حل و فصل اختلافات جزئی و کم اهمیت، بار رسیدگی را از دوش دادگاه های عمومی برداشته و راهکاری سریع تر و کم هزینه تر را پیش روی شهروندان قرار می دهد. تنظیم متن شکایت به شورای حل اختلاف، چه در قالب دادخواست حقوقی و چه شکواییه کیفری، نخستین و مهم ترین گام در این مسیر است که دقت و توجه ویژه را می طلبد.

آگاهی از صلاحیت های شورای حل اختلاف، تفکیک صحیح میان دادخواست و شکواییه، و تکمیل دقیق اجزای هر یک از این فرم ها، از جمله مشخصات طرفین، موضوع خواسته یا شکایت، دلایل و منضمات، و شرح وقایع، ارکان اصلی یک شکایت نامه موفق را تشکیل می دهند. همچنین، رعایت نکات حیاتی پیش از ثبت، مانند ثبت نام در سامانه ثنا، مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، همراه داشتن مدارک شناسایی، پیوست مستندات، پرداخت هزینه دادرسی، واقع بینی در خواسته، حضور به موقع در جلسات و رعایت ادب در نگارش، می تواند به طور چشمگیری در تسریع روند رسیدگی و دستیابی به نتیجه مطلوب مؤثر باشد.

با مطالعه این راهنمای جامع و استفاده از نمونه های عملی ارائه شده، شما می توانید با اعتماد به نفس بیشتری نسبت به تنظیم و ثبت شکایت خود در شورای حل اختلاف اقدام کنید. به خاطر داشته باشید که حتی در دعاوی به ظاهر ساده، یک اشتباه کوچک در فرآیند تنظیم شکایت می تواند روند رسیدگی را مختل کند. در موارد پیچیده یا زمانی که احساس می کنید نیاز به راهنمایی بیشتری دارید، مشاوره با یک متخصص حقوقی همواره بهترین گزینه است.