سفته چطوری نوشته میشه

نوشتن صحیح سفته، شامل درج دقیق مبلغ به عدد و حروف، تاریخ سررسید، نام کامل گیرنده و مشخصات صادرکننده، و در نهایت امضای آن است. پر کردن این سند تجاری با رعایت تمام نکات حقوقی، اعتبار قانونی آن را تضمین کرده و از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری می نماید. این راهنما به شما کمک می کند تا با جزئیات کامل و گام به گام با نحوه تکمیل سفته آشنا شوید.

سفته، به عنوان یکی از رایج ترین اسناد تجاری و تعهدآور در ایران، حضوری پررنگ در معاملات اقتصادی، تضمین قراردادها و تعهدات کاری دارد. از ضمانت وام های بانکی گرفته تا تضمین حسن انجام کار کارمندان، سفته ابزاری مهم و پرکاربرد است. با این حال، عدم آگاهی از نحوه صحیح تکمیل آن می تواند به بروز چالش های حقوقی و مالی جدی منجر شود. هدف این مقاله، ارائه یک راهنمای جامع و دقیق برای کلیه افراد، اعم از صادرکنندگان و دارندگان سفته، است تا با درک کامل جنبه های مختلف این سند، از بروز هرگونه مشکل قانونی یا مالی احتمالی جلوگیری کنند. ما در این راهنما، از تعریف سفته و کاربردهای آن گرفته تا نکات کلیدی تکمیل هر بخش و مسائل حقوقی مربوط به آن، همه را به زبانی ساده و قابل فهم بررسی خواهیم کرد.

سفته چیست و چه کاربردی دارد؟

سفته، که در قانون تجارت ایران با عنوان «فته طلب» شناخته می شود، یک سند تجاری مهم است که بر اساس آن، شخص امضاکننده (صادرکننده یا متعهد سفته) به صورت کتبی تعهد می کند مبلغ مشخصی را در موعد معین یا به محض مطالبه (عندالمطالبه)، به شخص معین (گیرنده وجه) یا به حواله کرد او، یا در وجه حامل پرداخت کند. این تعریف که ریشه در ماده ۳۰۸ قانون تجارت دارد، ماهیت تعهدآور و الزام آور این سند را به وضوح بیان می کند. سفته به عنوان یک سند لازم الاجرا، دارای اعتبار قانونی بالایی است و دارنده آن در صورت عدم ایفای تعهد در سررسید، می تواند از طریق مراجع قضایی اقدام به مطالبه و وصول وجه آن نماید.

کاربردهای اصلی سفته در معاملات روزمره

سفته به دلیل ماهیت منعطف و پشتوانه قانونی خود، در موقعیت های مختلفی به عنوان یک ابزار مالی و تضمینی مورد استفاده قرار می گیرد. شناخت این کاربردها به درک عمیق تر نقش سفته در نظام اقتصادی و حقوقی کمک می کند:

• تضمین پرداخت دین: رایج ترین کاربرد سفته، تعهد به پرداخت بدهی های مالی است. این می تواند شامل بازپرداخت یک وام شخصی، خرید اقساطی کالا یا خدمات، یا هرگونه تعهد مالی دیگر باشد. صادرکننده سفته با امضای آن، پرداخت مبلغ قید شده را در زمان مقرر تضمین می کند.
• سفته ضمانت کاری (حسن انجام کار): بسیاری از کارفرمایان برای تضمین وفاداری، حسن انجام وظیفه و جبران خسارات احتمالی ناشی از عملکرد نامناسب یا عدم انجام تعهدات شغلی، از کارمندان خود سفته ضمانت دریافت می کنند. این سفته تنها در صورت عدم ایفای تعهدات شغلی یا ورود خسارت، قابل مطالبه است.
• سفته ضمانت وام بانکی و تسهیلات: بانک ها و مؤسسات مالی، علاوه بر وثایق ملکی یا ضامن رسمی، برای اعطای انواع وام ها و تسهیلات، از متقاضیان سفته ضمانت نیز دریافت می کنند. این سفته به عنوان یک ابزار تکمیلی برای تضمین بازپرداخت به موقع وام عمل می کند.
• معاملات و مبادلات تجاری: در بسیاری از قراردادهای تجاری و بازرگانی، سفته به عنوان یک ابزار پرداخت مدت دار استفاده می شود. این امر به خصوص زمانی کاربرد دارد که طرفین معامله توافق بر پرداخت وجه در آینده نزدیک یا در سررسید خاصی دارند.

قبل از شروع: آمادگی های لازم و تهیه سفته معتبر

پیش از آنکه به سراغ مراحل پر کردن سفته بروید، لازم است مقدماتی را فراهم کرده و از صحت و اعتبار سفته ای که در دست دارید، اطمینان حاصل کنید. این گام های اولیه، پایه های یک معامله مطمئن و بدون دردسر را می گذارند.

مدارک و اطلاعات ضروری برای تکمیل سفته

برای تکمیل دقیق و صحیح سفته، لازم است اطلاعات کاملی از طرفین معامله (صادرکننده و گیرنده) و جزئیات مالی آن در دسترس داشته باشید. جمع آوری این اطلاعات پیش از شروع، از خطا و اتلاف وقت جلوگیری می کند:

• مشخصات کامل صادرکننده: شامل نام و نام خانوادگی، نام پدر، شماره شناسنامه یا کد ملی، آدرس دقیق محل اقامت و شماره تماس فعال.
• مشخصات کامل گیرنده: نام و نام خانوادگی کامل (برای اشخاص حقیقی) یا نام کامل شرکت/مؤسسه به همراه شماره ثبت (برای اشخاص حقوقی). همچنین، کد ملی برای اشخاص حقیقی و شناسه ملی برای اشخاص حقوقی برای افزایش شفافیت توصیه می شود. آدرس دقیق و شماره تماس نیز باید درج شود.
• مبلغ دقیق و نهایی تعهد: مبلغی که صادرکننده متعهد به پرداخت آن می شود، باید به طور شفاف و بدون ابهام مشخص باشد.
• تاریخ های مورد نظر: تاریخ دقیق روزی که سفته صادر می شود و در صورت لزوم، تاریخ سررسید (موعد پرداخت) سفته.

از کجا سفته معتبر تهیه کنیم؟

اعتبار سفته به عنوان یک سند رسمی، از مبدأ تهیه آن آغاز می شود. لازم است سفته را تنها از منابع مورد تأیید تهیه کنید تا از هرگونه خطر جعل و بی اعتباری در امان باشید.

• شعب بانک ملی ایران: اصلی ترین و مطمئن ترین مرجع برای تهیه برگه های سفته، کلیه شعب بانک ملی ایران در سراسر کشور است.
• کیوسک های مطبوعاتی مجاز: برخی از کیوسک های روزنامه فروشی و دکه های مطبوعاتی نیز که از وزارت امور اقتصادی و دارایی مجوز رسمی فروش سفته را دارند، اقدام به عرضه این اوراق می کنند.

هر برگه سفته معتبر دارای یک شماره خزانه داری کل و تمبر رسمی دولت است که نشان دهنده اصالت و قانونی بودن آن است. اکیداً توصیه می شود از خرید سفته از منابع نامعتبر، افراد ناشناس یا دست فروشان جداً خودداری کنید، چرا که ممکن است سفته های عرضه شده جعلی باشند و هیچ گونه اعتبار قانونی نداشته باشند.

هزینه خرید سفته (مالیات تمبر)

هزینه ای که بابت خرید هر برگه سفته پرداخت می شود، در واقع مالیات تمبر آن است. این هزینه توسط مجلس شورای اسلامی تصویب و بر اساس مبلغ اسمی درج شده روی هر سفته (یعنی حداکثر مبلغی که می توان در آن سفته تعهد کرد) تعیین می شود. به عنوان مثال، در حال حاضر (سال ۱۴۰۴)، مالیات تمبر سفته معادل ۰.۰۵ درصد (پنج صدم درصد) از مبلغ اسمی سفته است. به این معنا که به ازای هر یک میلیون تومان ارزش اسمی سفته، شما می بایست پانصد تومان بابت تمبر آن پرداخت نمایید. هر چه مبلغ اسمی سفته بیشتر باشد، هزینه خرید آن نیز افزایش می یابد.

سفته در مقابل چک: تفاوت های اساسی و کاربردی

چک و سفته دو سند تجاری مهم هستند که در عین شباهت ها، تفاوت های بنیادینی با یکدیگر دارند. درک این تفاوت ها برای انتخاب صحیح سند در معاملات مختلف و جلوگیری از بروز مشکلات حقوقی آینده، حیاتی است.

موضوع	چک	سفته
ماهیت سند	دستور پرداخت وجه از سوی صادرکننده به بانک، که معمولاً باید به محض رؤیت یا در تاریخ سررسید پرداخت شود.	سند تعهد مستقیم صادرکننده برای پرداخت مبلغ مشخص در تاریخ معین یا عندالمطالبه به دارنده.
مسئولیت قانونی	علاوه بر مسئولیت حقوقی (مطالبه وجه)، در صورت عدم پرداخت و برگشت خوردن چک، در شرایط خاص می تواند دارای جنبه کیفری (جرم و حبس) نیز باشد.	صرفاً مسئولیت حقوقی دارد. عدم پرداخت سفته در سررسید، هیچ گونه مجازات کیفری در پی ندارد و صرفاً از طریق مراجع حقوقی قابل پیگیری است.
مرجع صدور	دسته چک توسط بانک ها به مشتریان دارای حساب بانکی واجد شرایط اعطا می شود.	برگه های سفته توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی چاپ شده و از طریق بانک ملی ایران یا کیوسک های مطبوعاتی مجاز به فروش می رسد.
وابستگی به حساب بانکی	برای صدور چک، داشتن حساب بانکی و موجودی کافی در آن ضروری است.	برای صدور سفته نیازی به داشتن حساب بانکی نیست.
واخواست / برگشت	در صورت عدم موجودی، چک برگشت می خورد و گواهینامه عدم پرداخت صادر می شود.	در صورت عدم پرداخت در سررسید، سفته واخواست می شود.

نحوه صحیح تکمیل سفته کاغذی: راهنمای گام به گام

تکمیل سفته کاغذی نیازمند دقت و توجه به تمام جزئیات است. هر بخش از سفته دارای اهمیت حقوقی خاصی بوده و پر کردن صحیح آن، اعتبار و قدرت اجرایی سند را تضمین می کند. در ادامه، نحوه پر کردن هر قسمت را به صورت گام به گام و با جزئیات کامل شرح می دهیم.

بخش ۱: مبلغ سفته (هم به عدد و هم به حروف)

مبلغ سفته، قلب این سند تجاری است و باید با نهایت دقت پر شود.

• اهمیت درج دقیق و خوانا: مبلغ را هم به عدد و هم به حروف، در کادرهای مشخص شده روی سفته بنویسید. اطمینان حاصل کنید که نگارش هر دو کاملاً واضح و خوانا باشد و هیچ گونه ابهامی ایجاد نکند. هرگونه خط خوردگی یا ناخوانا بودن می تواند باعث بی اعتباری بخش مربوطه شود.
• قاعده حقوقی در صورت اختلاف: طبق ماده ۳۰۸ قانون تجارت، در صورت وجود اختلاف بین مبلغ عددی و حروفی، مبلغی که به حروف نوشته شده است، معتبر خواهد بود. این نکته اهمیت نگارش صحیح و دقیق بخش حروفی را دوچندان می کند.
• مبلغ اسمی و سقف اعتبار: هر برگه سفته یک «مبلغ اسمی» مشخص دارد که سقف اعتبار آن سفته را نشان می دهد (مثلاً: «سفته تا مبلغ ده میلیون ریال»). مبلغی که شما روی سفته درج می کنید، نباید از این مبلغ اسمی بیشتر باشد. اگر مبلغ درج شده بیشتر از مبلغ اسمی باشد، سفته همچنان معتبر است اما دارنده تنها می تواند تا سقف مبلغ اسمی را مطالبه کند. با این حال، برای جلوگیری از هرگونه ابهام و تسهیل پیگیری های احتمالی، بهتر است مبلغی را قید کنید که از سقف اسمی آن تجاوز نکند.
• مثال عملی: اگر قرار است مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال (ده میلیون تومان) در سفته قید شود، در بخش عددی «۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال» و در بخش حروفی «یکصد میلیون ریال» نوشته می شود.

بخش ۲: تاریخ صدور سفته

تاریخ صدور، روزی است که سفته توسط صادرکننده تکمیل و امضا می شود.

• ضرورت درج تاریخ: درج تاریخ صدور (روز، ماه، سال) برای برخورداری سفته از امتیازات اسناد تجاری، کاملاً الزامی است. سفته ای که تاریخ صدور ندارد، از اعتبار یک سند تجاری ساقط شده و به یک سند عادی تبدیل می شود که پیگیری حقوقی آن دشوارتر و با محدودیت های بیشتری همراه است.
• نحوه نگارش صحیح: تاریخ باید به صورت کامل و واضح (مثلاً: ۱۴۰۴/۰۸/۲۵) درج شود. برخی افراد برای اطمینان بیشتر، تاریخ را علاوه بر عدد به حروف نیز می نویسند تا از هرگونه تغییر یا دستکاری احتمالی جلوگیری کنند.

بخش ۳: تاریخ پرداخت سفته (سررسید)

تاریخ پرداخت یا سررسید، روزی است که صادرکننده متعهد به پرداخت وجه سفته در آن تاریخ می شود.

• نحوه نوشتن تاریخ مشخص: می توانید یک تاریخ دقیق (مانند: ۱۴۰۵/۰۱/۱۰) را به عنوان سررسید درج کنید.
• توضیح عندالمطالبه یا به رؤیت: در صورتی که تاریخ مشخصی برای پرداخت تعیین نمی کنید، می توانید عبارت «عندالمطالبه» یا «به رؤیت» را در این بخش قید نمایید. این به معنای آن است که وجه سفته به محض درخواست دارنده باید پرداخت شود.
• حکم سفته بدون تاریخ پرداخت: سفته ای که در آن نه تاریخ پرداخت مشخصی قید شده و نه عبارت «عندالمطالبه»، به صورت خودکار یک سفته «عندالمطالبه» محسوب می شود.
• نکته مهم برای سفته ضمانت: در سفته هایی که بابت ضمانت (مثلاً ضمانت کاری یا ضمانت وام) صادر می شوند، معمولاً تاریخ پرداخت قید نمی شود. به جای آن، در بخش توضیحات یا روی خود سفته، عبارت «بابت ضمانت قرارداد استخدام مورخ ۱۴۰۴/۰۵/۱۵» یا «بابت ضمانت بازپرداخت وام شماره XXXXX» درج می گردد. این کار برای جلوگیری از مطالبه زودهنگام و بی دلیل سفته، قبل از نقض تعهد اصلی، ضروری است.

بخش ۴: مشخصات گیرنده وجه (به حواله کردِ…)

این بخش برای تعیین شخص یا نهادی است که حق دریافت وجه سفته را دارد.

• نحوه درج نام کامل: نام و نام خانوادگی کامل شخص حقیقی یا نام کامل شرکت/مؤسسه (برای شخص حقوقی) باید به طور دقیق و خوانا در مقابل عبارت «به حواله کردِ…» نوشته شود.
• اهمیت ذکر کد ملی/شناسه ملی: برای افزایش شفافیت و جلوگیری از هرگونه ابهام در خصوص هویت گیرنده، توصیه می شود کد ملی شخص حقیقی یا شناسه ملی شخص حقوقی نیز در کنار نام گیرنده درج شود.
• توضیح سفته در وجه حامل: اگر در این بخش نام گیرنده ذکر نشود و یا صریحاً عبارت «در وجه حامل» قید شود، سفته «در وجه حامل» تلقی می گردد. این نوع سفته دارای اعتبار قانونی است، اما با ریسک بالایی همراه است؛ چرا که هر شخصی که سفته را در دست داشته باشد، دارنده قانونی آن محسوب می شود و می تواند وجه آن را مطالبه کند. بنابراین، مگر در موارد بسیار خاص و با آگاهی کامل از ریسک ها، از صدور سفته در وجه حامل خودداری کنید.

بخش ۵: اطلاعات صادرکننده سفته (متعهد)

در این قسمت، مشخصات کامل فرد یا نهادی که سفته را صادر می کند و متعهد به پرداخت وجه آن است، باید درج شود.

• مشخصات هویتی: شامل نام و نام خانوادگی، نام پدر، شماره شناسنامه یا کد ملی و آدرس دقیق پستی محل اقامت صادرکننده.
• تأکید بر تکمیل صحیح: تکمیل دقیق تمامی فیلدهای مربوط به صادرکننده، برای اعتبار سفته و سهولت پیگیری های قانونی در صورت لزوم، حیاتی است. این اطلاعات به احراز هویت متعهد کمک می کند.

بخش ۶: محل پرداخت سفته

محل پرداخت سفته، محلی است که وجه سفته باید در آنجا پرداخت شود.

• آیا الزامی است؟ بر اساس ماده ۳۰۸ قانون تجارت، درج محل پرداخت سفته از الزامات اصلی (ارکان) برای اعتبار تجاری سفته نیست و عدم درج آن، به اعتبار سفته لطمه نمی زند.
• نحوه درج: با این حال، قویاً توصیه می شود که این بخش نیز تکمیل شود. معمولاً نام شهر یا حتی شعبه خاصی از یک بانک می تواند در این بخش قید گردد.
• اهمیت تکمیل: تکمیل این بخش می تواند در صورت نیاز به پیگیری های حقوقی و طرح دعوا، به تعیین صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده کمک کرده و فرآیند را تسهیل نماید و از هرگونه ابهام جلوگیری کند.

بخش ۷: امضا و مهر صادرکننده

امضا یا مهر صادرکننده، مهمترین و حیاتی ترین رکن برای اعتبار یک سفته است. بدون آن، سفته فاقد هرگونه اعتبار قانونی خواهد بود.

• مهمترین رکن برای اعتبار: سفته بدون امضای صادرکننده، نه تنها به عنوان یک سند تجاری، بلکه حتی به عنوان یک سند عادی نیز معتبر نیست و هیچ گونه ارزش حقوقی ندارد. امضا نشان دهنده قبول تعهد و مسئولیت پرداخت وجه سفته است.
• اهمیت تطابق امضا: امضای درج شده روی سفته باید با امضای سایر اسناد رسمی صادرکننده (مانند کارت ملی یا اسناد بانکی) تطابق داشته باشد تا از هرگونه انکار امضا در آینده جلوگیری شود.
• حکم مهر یا اثر انگشت: در صورتی که صادرکننده توانایی امضا ندارد، یا شخص حقوقی (مانند شرکت) است، استفاده از مهر یا اثر انگشت نیز به جای امضا معتبر است. در مورد اشخاص حقوقی، علاوه بر امضای صاحبان امضای مجاز شرکت، مهر شرکت نیز باید در کنار آن درج شود تا سند کامل و معتبر باشد.

نکات حقوقی حیاتی و اشتباهات رایج در نوشتن سفته

سفته یک سند حقوقی قدرتمند است و هرگونه سهل انگاری یا عدم آگاهی در تکمیل آن می تواند عواقب جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد. شناخت نکات حقوقی کلیدی و پرهیز از اشتباهات رایج، از شما در برابر مشکلات بزرگ محافظت می کند.

نوشتن عبارت بابت ضمانت… روی سفته

اگر سفته را برای تضمین یک تعهد (مانند ضمانت وام بانکی، ضمانت حسن انجام کار در یک استخدام، یا ضمانت شرکت در یک مناقصه) صادر می کنید، نوشتن عبارت «بابت ضمانت…» روی سفته، نه تنها صحیح بلکه کاملاً ضروری و حیاتی است.

• چرا ضروری است؟ این عبارت، ماهیت سفته را به وضوح از یک بدهی مستقیم و مستقل متمایز می کند. در صورت درج این عبارت، دارنده سفته تنها زمانی می تواند وجه آن را مطالبه کند که ثابت کند تعهد اصلی (که سفته بابت ضمانت آن صادر شده) اجرا نشده و صادرکننده به تعهد خود عمل نکرده است. این کار به شما کمک می کند تا در محاکم قضایی ثابت کنید که این سفته یک دین مستقل نبوده، بلکه صرفاً تضمینی برای انجام یک تعهد دیگر بوده است.
• نحوه صحیح نگارش: باید به صورت شفاف و دقیق بنویسید؛ مثلاً: «بابت ضمانت قرارداد استخدام مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۰۱» یا «بابت ضمانت بازپرداخت وام شماره ۱۲۳۴۵ از بانک ملی ایران». عدم درج دقیق این عبارت، سفته را به سفته ای تبدیل می کند که به خودی خود دین مستقل تلقی می شود.

خطرناک ترین اشتباه: سفته سفید امضا

سفته سفید امضا، به سفته ای گفته می شود که فقط امضا یا مهر صادرکننده را دارد و سایر فیلدهای حیاتی آن (مانند مبلغ، تاریخ صدور، تاریخ پرداخت و مشخصات گیرنده) خالی گذاشته شده است.

• تعریف و خطرات فاجعه بار آن: سپردن سفته سفید امضا به دیگری، به منزله اعطای اختیار کامل به دارنده برای پر کردن هر مبلغ، تاریخ و مشخصات گیرنده است. در این حالت، دارنده می تواند سفته را به هر نحو که می خواهد تکمیل کند و اثبات اینکه مبلغ یا شرایط درج شده خلاف توافق اولیه بوده، در دادگاه بسیار دشوار و در بسیاری از موارد غیرممکن خواهد بود. این کار می تواند منجر به سوءاستفاده های مالی جدی و خارج از انتظار شود.
• تأکید بر هرگز سفته سفید امضا ندهید: این یک اصل حقوقی و مالی بسیار مهم است. حتی در موارد اعتمادسازی بسیار بالا، از دادن سفته سفید امضا اکیداً خودداری کنید. همیشه سفته را به طور کامل و با دقت پر کرده و سپس امضا کنید. تنها در این صورت است که می توانید کنترل بر شرایط تعهد را حفظ نمایید.

ظهرنویسی (پشت نویسی) سفته

ظهرنویسی یا پشت نویسی، فرآیندی است که طی آن دارنده سفته، حقوق ناشی از آن را به شخص دیگری منتقل می کند. این عمل با امضای پشت سفته انجام می شود.

• تعریف و نحوه انتقال: اگر دارنده سفته بخواهد آن را به شخص یا نهاد دیگری انتقال دهد، می تواند با نوشتن عبارتی مانند «انتقال به…» و امضای پشت سفته، این کار را انجام دهد. با این عمل، سفته به دارنده جدید منتقل شده و او صاحب حقوق سفته می شود.
• مسئولیت تضامنی ظهرنویسان: بر اساس قانون تجارت، تمامی ظهرنویسان (کسانی که پشت سفته را امضا کرده اند تا آن را به دیگری منتقل کنند) در کنار صادرکننده اصلی، مسئولیت تضامنی در قبال پرداخت وجه سفته دارند. این یعنی دارنده نهایی می تواند برای مطالبه وجه سفته به هر یک از آن ها (صادرکننده یا هر یک از ظهرنویسان) مراجعه کند و نیازی به رعایت ترتیب خاصی نیست.
• نکته مهم برای ضامن: اگر شما پشت سفته ای را به عنوان ضامن امضا می کنید، حتماً باید به وضوح قید کنید که «صرفاً جهت ضمانت» یا «امضا بابت ضمانت» است. در غیر این صورت، امضای شما ممکن است به عنوان ظهرنویسی تلقی شده و شما را وارد مسئولیت تضامنی کند که برای یک ضامن، شرایط حقوقی متفاوتی دارد و می تواند مسئولیت شما را فراتر از قصد اولیه گسترش دهد.

رعایت نکردن تاریخ انقضا برای مطالبه سفته

سفته، برخلاف اسناد عادی، دارای مهلت های قانونی مشخصی برای مطالبه و پیگیری است که عدم رعایت آن ها می تواند به تضعیف حقوق دارنده منجر شود.

• مهلت های قانونی:
  1. اگر سفته دارای سررسید مشخص باشد و در تاریخ مقرر پرداخت نشود، دارنده باید ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ سررسید، اقدام به «واخواست» کند (که در ادامه توضیح داده می شود).
  2. برای سفته های «عندالمطالبه» (بدون تاریخ سررسید)، دارنده حداکثر یک سال از تاریخ صدور فرصت دارد تا وجه آن را مطالبه کند.
• عواقب عدم رعایت مهلت: عدم رعایت این مهلت ها باعث می شود که سفته از برخی مزایای اساسی سند تجاری، مانند امکان مطالبه وجه از ظهرنویسان و ضامنین (به جز صادرکننده اصلی)، محروم شود. در این صورت، پیگیری آن تنها از طریق قواعد عمومی اسناد عادی امکان پذیر خواهد بود که پیچیدگی ها، هزینه ها و محدودیت های بیشتری دارد.

رعایت دقیق مهلت های قانونی برای واخواست و مطالبه سفته، کلید حفظ تمامی حقوق تجاری شما و تضمین قابلیت وصول وجه آن است.

سفته الکترونیکی: جایگزین مدرن سفته کاغذی

با پیشرفت فناوری و گسترش خدمات دولت الکترونیک، سفته الکترونیکی به عنوان جایگزینی برای سفته های کاغذی سنتی معرفی شده است. این نوآوری با هدف تسهیل فرآیند صدور و پیگیری، کاهش خطاهای انسانی و افزایش امنیت در معاملات مالی طراحی شده است.

سفته الکترونیکی چیست و چگونه کار می کند؟

سفته الکترونیکی، نسخه ای دیجیتال از سفته کاغذی است که تمامی مشخصات و الزامات قانونی یک سفته سنتی را داراست. با این تفاوت که به جای چاپ بر روی کاغذ، در بستر سامانه های الکترونیکی و با استفاده از امضای دیجیتال صادر و نگهداری می شود. اعتبار قانونی سفته الکترونیکی، کاملاً برابر با سفته کاغذی است و از همان قوانین و مقررات پیروی می کند.

نحوه کارکرد سفته الکترونیکی به این صورت است که متقاضی از طریق یک اپلیکیشن بانکی یا پلتفرم مورد تأیید که به شبکه سفته الکترونیکی متصل است، درخواست صدور سفته را ثبت می کند. پس از وارد کردن دقیق اطلاعات مورد نیاز و پرداخت مالیات تمبر به صورت آنلاین، سفته با امضای دیجیتال صادرکننده (که هویت آن قبلاً به صورت آنلاین یا حضوری احراز شده است) امضا شده و به صورت الکترونیکی به گیرنده منتقل می شود. این فرآیند تماماً آنلاین و بدون نیاز به حضور فیزیکی انجام می گیرد.

نحوه دریافت و تکمیل سفته الکترونیکی

دریافت و تکمیل سفته الکترونیکی معمولاً از طریق اپلیکیشن های موبایلی بانک ها یا پلتفرم های تخصصی ارائه دهنده این خدمات انجام می شود. برخی از اپلیکیشن های معروف در این زمینه شامل «آی کاپ» (iCap) و «ساد۲۴» هستند که با همکاری بانک ها این امکان را فراهم کرده اند. مراحل کلی به شرح زیر است:

1. احراز هویت: ابتدا باید در سامانه یا اپلیکیشن مورد نظر احراز هویت کنید. این فرآیند ممکن است شامل ثبت اطلاعات شخصی، اسکن کارت ملی و تطبیق چهره به صورت آنلاین باشد.
2. انتخاب نوع سفته: نوع سفته (عادی، ضمانت) و مبلغ مورد نظر را از بین گزینه های موجود انتخاب می کنید.
3. تکمیل اطلاعات: تمامی اطلاعات لازم مانند نام گیرنده، تاریخ سررسید، توضیحات (در صورت سفته ضمانت) و مشخصات صادرکننده را به صورت الکترونیکی و در فیلدهای مربوطه وارد می کنید.
4. پرداخت مالیات تمبر: مالیات تمبر سفته را به صورت آنلاین و از طریق درگاه پرداخت امن پرداخت می کنید.
5. امضای دیجیتال: سفته با استفاده از امضای دیجیتال شما (که پس از احراز هویت به شما اختصاص داده شده) امضا و نهایی می شود. این امضای دیجیتال دارای همان اعتبار قانونی امضای فیزیکی است.
6. ارسال به گیرنده: سفته الکترونیکی صادر شده به صورت امن و دیجیتالی به گیرنده منتقل می شود و گیرنده نیز آن را در پلتفرم خود دریافت می کند.

مزایا و معایب سفته الکترونیکی

سفته الکترونیکی نیز همانند هر فناوری جدید، دارای مزایا و معایب خاص خود است که آگاهی از آن ها برای تصمیم گیری آگاهانه ضروری است:

مزایا:

• سهولت و سرعت: فرآیند صدور و انتقال سفته به صورت کاملاً آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری به بانک یا مراکز فروش انجام می شود.
• کاهش خطاهای انسانی: با استفاده از فرم های دیجیتال، خطاهای ناشی از دست نویس بودن اطلاعات به حداقل می رسد.
• امنیت بالا: با بهره گیری از رمزنگاری و امضای دیجیتال، امنیت سند و جلوگیری از جعل یا دستکاری آن به شکل قابل توجهی افزایش می یابد.
• مدیریت آسان: سفته ها به صورت دیجیتال ذخیره و قابل دسترسی هستند و خطر گم شدن، پاره شدن یا آسیب فیزیکی آن ها وجود ندارد.
• کاهش هزینه ها: حذف نیاز به چاپ، نگهداری فیزیکی و توزیع، هزینه های عملیاتی را کاهش می دهد.

معایب:

• عدم فراگیری کامل: هنوز تمامی افراد و نهادها با سفته الکترونیکی آشنایی کامل ندارند و استفاده از آن به اندازه سفته کاغذی رایج نشده است، که ممکن است در برخی معاملات چالش برانگیز باشد.
• نیاز به زیرساخت دیجیتال: برای استفاده از آن، نیاز به دسترسی به اینترنت پایدار، تلفن هوشمند و اپلیکیشن های مربوطه است که ممکن است برای همه در دسترس نباشد.
• چالش های حقوقی اولیه: در ابتدای معرفی، ممکن است ابهاماتی در مورد اعتبار حقوقی در مراحل خاص قضایی و فرآیندهای دادگاهی آن وجود داشته باشد که به مرور زمان با تصویب قوانین و بخشنامه های جدید برطرف می شود.

اقدامات پس از صدور سفته (برای دارنده سفته)

برای دارنده سفته، صرف در دست داشتن این سند کافی نیست. انجام برخی اقدامات حقوقی در زمان مقتضی، برای حفظ کامل حقوق و امکان مطالبه وجه سفته از تمامی مسئولین تضامنی (صادرکننده، ظهرنویسان و ضامنین)، حیاتی است.

واخواست سفته

واخواست سفته، که در اصطلاح حقوقی به آن «اعتراض عدم تأدیه» نیز گفته می شود، یک سند رسمی است که توسط دارنده سفته تنظیم می شود. هدف از آن، ابلاغ رسمی و قانونی عدم پرداخت وجه سفته در تاریخ سررسید، به صادرکننده و سایر مسئولین سفته (مانند ظهرنویسان و ضامنین) است.

• تعریف واخواست و اهمیت آن: واخواست، شرط اساسی برای حفظ امتیازات و مزایای تجاری سفته است. با انجام واخواست در مهلت قانونی، دارنده سفته می تواند تمامی مسئولین تضامنی (صادرکننده، ظهرنویسان و ضامنین) را مسئول پرداخت وجه سفته بداند و از آن ها مطالبه کند. بدون واخواست در مهلت قانونی، دارنده سفته تنها می تواند از طریق دادگاه و با تشریفات اسناد عادی، وجه سفته را از صادرکننده اصلی مطالبه کند و حق رجوع به ظهرنویسان و ضامنین را از دست می دهد.
• مهلت قانونی واخواست: دارنده سفته باید ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ سررسید سفته، اقدام به واخواست آن نماید. این مهلت، یک مهلت قاطع و تعیین کننده است و عدم رعایت آن، عواقب حقوقی جدی برای دارنده در پی خواهد داشت.
• مراحل کلی واخواست: واخواست از طریق مراجعه به دفاتر خدمات قضایی الکترونیک و ارائه دادخواست واخواست عدم تأدیه سفته انجام می شود. پس از ثبت درخواست و پرداخت هزینه تمبر، برگ واخواست از طریق دادگاه به صادرکننده و سایر مسئولین ابلاغ می گردد.

مهلت قانونی مطالبه وجه سفته

پس از واخواست سفته یا در صورت عندالمطالبه بودن آن، دارنده برای پیگیری قضایی و مطالبه وجه، دارای مهلت های قانونی مشخصی است:

• برای سفته با سررسید مشخص: اگر سفته دارای تاریخ پرداخت مشخص باشد و واخواست در مهلت قانونی (۱۰ روز پس از سررسید) انجام شده باشد، دارنده باید ظرف یک سال از تاریخ واخواست، برای مطالبه وجه به دادگاه مراجعه کند و دادخواست مطالبه وجه سفته را ارائه دهد.
• برای سفته عندالمطالبه: اگر سفته عندالمطالبه باشد (یعنی تاریخ پرداخت مشخصی ندارد)، دارنده باید ظرف یک سال از تاریخ صدور سفته، برای مطالبه وجه آن اقدام کند. در این نوع سفته، پس از مطالبه و عدم پرداخت، واخواست انجام می شود و سپس مهلت یک ساله برای طرح دعوا آغاز می گردد.

جمع بندی و توصیه پایانی

سفته، به عنوان یکی از مهم ترین و پرکاربردترین اسناد تجاری در ایران، ابزاری قدرتمند برای تضمین تعهدات و تسهیل معاملات مالی است. با این حال، همان طور که در این راهنمای جامع به تفصیل شرح داده شد، اعتبار و کارایی این سند به شدت وابسته به نحوه صحیح تکمیل و آگاهی کامل از ظرایف حقوقی آن است. یک اشتباه کوچک، یک کلمه نادرست یا حتی یک بخش خالی، می تواند تمامی حقوق شما را به خطر انداخته و مسیرهای قانونی پیگیری را با دشواری های فراوان مواجه سازد یا حتی مسدود کند.

در تمامی مراحل تکمیل سفته، همواره بر دقت، آگاهی و پرهیز از عجله تأکید می کنیم. هر فیلد روی برگه سفته، دارای اهمیت حقوقی خاص خود است و باید با نهایت وسواس و مطابق با توافقات طرفین پر شود. به یاد داشته باشید که سفته سفید امضا، به هیچ عنوان گزینه مناسبی برای اعتماد نیست و می تواند شما را در معرض سوءاستفاده های مالی غیرقابل جبران قرار دهد؛ بنابراین، از سپردن سفته های خالی یا ناقص به دیگران اکیداً خودداری کنید.

برای صادرکنندگان سفته، نگهداری یک کپی یا تصویر واضح از سفته های صادر شده برای مستندسازی و مراجعه در آینده، امری ضروری است. همچنین، برای دارندگان سفته، آگاهی از مهلت های قانونی واخواست و مطالبه، برای حفظ کامل امتیازات تجاری سند و امکان پیگیری های حقوقی ضروری است. در نهایت، در مواجهه با معاملات پیچیده، ابهامات حقوقی خاص یا ارزش های مالی بالا، مشاوره با وکیل یا کارشناس حقوقی متخصص در اسناد تجاری، بهترین و مطمئن ترین راهکار برای اطمینان از حفظ کامل حقوق و منافع شما خواهد بود. با رعایت این نکات کلیدی، می توانید با اطمینان خاطر از سفته به عنوان ابزاری امن و کارآمد در معاملات خود بهره برداری کنید و از بسیاری از مشکلات احتمالی جلوگیری نمایید.